Monday, 17 December 2012

The Feast

The dreams of lovers are like good wine
They give joy or even sorrow.
Weakened by hunger, I am unhappy.
Stealing on my way everything I can
Because nothing in life is free.

Hope is a dish too soon finished.
I am accustomed to skipping meals.
A thief alone and hungry is sad enough to die.
As for us, I am bitter, I want to succeed,
Because nothing in life is free.

Never will they tell me that I cannot shoot for the stars;
Let me fill you with wonder, let me take flight
We will finally feast.

The party will finally start
And bring out the bottles, the troubles are over.
I'm setting the table; tomorrow is a new life.
I am happy at the idea of this new destiny.
A life spent in hiding, and now I'm finally free.
The feast is on my path.
-Le Festin, Michael Giaccino

Every time I go to class, I feel like going to a feast. My disposition is very positive and excited. It’s not that I consider this subject as an escape from all other subjects I take this semester,  it’s just that I discover something new in every discussion that takes place in the small space of D313. I love how language was compared to grapes and wines during past discussions. Whenever we press keys on the keyboard, our fingers turn into beautiful muses dancing on a wine press in a celebration we share with our selves. Then we wait for the next celebration, for when the wine finally ferments and is ready for others.  We savor every drop of it, as we have done in the waiting, before we let it let us be who we are.

Language is one thing we celebrate everyday. Language is a feast, a smorgasbord of surprises, inviting our tongues to dwell in it—to experience it and to live it. My chef brother once told me that the number of dishes that can still be discovered is as many as the stars that can still be discovered in the sky, and that is why gastronomy sounds like astronomy. I laughed at him then, but somehow it makes sense to me now. Some dishes can make us remember happiness or sadness or fright. Some texture can scare us to death on the first encounter, some can comfort our souls in solitude, while some titillate our palates in excitement. We sometimes judge by their color or presentation before we take a bite if we even take a bite or sip at all. Some food fool us with their appearance, some surprise us with their hidden delight. Most of the time we look for something that isn’t there—that taste our tongues try to figure out in confusion.  Of course, we have our favorite dish. We expect it to taste the same but there’s a different experience every time we taste it. We also try to avoid eating it everyday, because it might lose its power over us.

There is no standard recipe for every good food, we know the taste by heart. The measures are like the language structures we have. They are there so we have something to start with. If we stick to the taste preferred by others, then we will never discover things unique to us. In my whole kinalas experience, nothing was more sensational than discovering that supping beef kinalas is best while chewing pork hopia bread at Gotobest, but I would never have discovered how wonderful this new taste was, had I not tasted kinalas or hopia before. On the other hand, I really could not tell whether the Couscous and Ossobuco really tasted as they would in Italy when I first tasted them, but my tongue loved them. 

Tasting food is art. We do not gobble down food without savoring the flavors. It is not just a pragmatic human activity—like eating in a rush lunch break or feeding on a pack of instant noodles. That is why more than eating or gobbling down, we savor our food by letting it dance with our tongue. We chew it well so flavors come out.  We chew it well so the nourishment is easily digested and absorbed. Language is like food, we may find a small piece of fish more nourishing than a plateful of sweets. We cannot live eating sweets alone, bitter herbs and vegetables can enhance our dining experience. The food can be bland but if it offers more nourishment, sooner we’ll learn to love it and our taste will prefer it. Things do change. What has been delicious before, might not be delicious tomorrow.

One thing I love about Naga is that there are lots of restaurants and eateries that offer a variety of taste and culinary experience. Pancit alone has a hundred—or even a thousand—variations; Kinalas is reinvented and rediscovered every day; and the viands have the colors of fiesta.  Compared to a fast food joint, where burgers follow what the machine has programmed, these restaurants and eateries believe that food must be made in the slow process of cooking, like boiling kinalas in medium fire for many hours. You cannot just pressure cook the kinalas, else you will lose the meaty taste embedded between bones and tendons.

This variety of taste that restaurants and eateries offer makes you want to know the place further. Nothing excites me more when going to a place than trying their delicacies and gourmet food. The lechon of Cebu, bagnet of Ilocos, or longganisa of Lucban reflect the lives of people who have shared them over the ages. No one can own the recipe of Kinalas, it is something we Naguenos share. We have our share of personal stories of Tiya Kamot’s, Tiya Ced’s or Tiya Cely’s Kinalas recipe, because Kinalas has limitless possibilities of discoverable taste. We can always add ingredients to suit our palate. We can always rediscover.

To eat Kinalas is a gathering, whether we are in Dayangdang or in Barlin or even when it is served outside Naga. We will always find a way to search for it and have conversations. Sitting in my brother’s restaurant in Sta. Mesa, and listening to the words exchanged by customers amazed me. It was like being in Naga. We are owned by our tastes, by Kinalas and by the language we speak.   

On the other hand, Sukang pinakurat tells a different story. To experience that Visayan gourmet vinegar is something sublime, that even when Datu-Puti mass-produced it, they could not copy the taste and experience. We have experiences that can never be captured, simplified nor transformed into something instant, just like an authentic emotion that can never be transformed into an internet meme. It can replicate, mutate, or transform but it will never come close to the original.

Just like language, food connects our tongues. We become friends, admirers, critics, or connoisseurs because we have the power to distinguish flavors and love the unique experience we share in dining.  
Just like gastronomy, we do rediscover language everyday as we give new meaning to an experience. Just as Chef Auguste Gusteau tells Remy in Ratatouille, “Everyone can cook”, I say “everyone can say something new”.  Language lets us discover a new dish or a new taste we can contribute to the stars we’ve known in the skies. Let’s bring out the bottles, the feast is on its way.

Kumusta? Nagkakan ka na?

Reflection paper for Philosophy of Language and Culture

Kung bakit ang drayber ay sweet lover

Badtrip ako sa mga drayber ng jeep, parati akong nahuhuli sa klase dahil sa kanila. Yung 30 minutos kasing biyahe mula Villa Corazon patungong centro umaabot ng 45 minutos o minsan isang oras. Lagi tuloy akong warning sa mga subjects kong pang 7:30 ng umaga. Minsan inorasan ko talaga ang buong biyahe namin, ginamit ko ang split timer ng cellphone, at nakumpirma na kalahati ng oras ng biyahe namin ay nauubos sa paghihintay. Unang terminal ay lima hanggang sampung minuto sa ilalim ng overpass ng Villa Corazon na walang silbi kundi lalagyan ng tarpaulin ni LRay Villafuerte. Pangalawang hinto ay dalawa hanggang limang minuto sa tapat ng Casureco II kung saan hihintaying lumabas ang mababagal maglakad na pasaherong hindi alam kung sasakay sila o hindi. Pangatlo naman sa shade house sa tapat ng Villa Grande Homes ganun din, hihintayin din ang mga pasaherong lumalabas sa subdibisyon pero di rin sigurado kung sasakay. Pang-apat sa kanto ng Sol St na umaabot minsan ng limang minuto; sunod ay sa tapat ng dating Royal Ann Hotel na para bagang naghihintay ng multong lalabas sa abandonadong gusali; ang sunod na hinto ay special stop kung linggo o may okasyon lang sa Carmelite. At ang huling hinto na pinakamatagal at nakakapikon ay ang distansiya mula sa SSS hanggang Concepcion Church kung saan umaabot ng 5 hangang 7 minutos ang paghihintay habang unti-unting tumatagaktak ang pawis ng mga pasahero sa init at ang iba’y nagmamaktol na’t bumubulong-bulong. Sa lugar na ito bumababa ang mga pasahero na mula Pili hanggang Legaspi, kaya dito rin makikita ang pag-aagawan ng mga jeep sa iluluwang pasahero ng ibang sasakyan, isama na rin ang mga pasahero mula Greenland ng Pequeña. Sa lugar na ito kadalasan dinadapuan ako ng yamot habang binibilang ang natitira pang minuto bago mahuli sa klase o kung hindi pa ba ako absent.

Kahit siguro magngitngit ako sa sobrang badtrip ko sa kanila wala ring magbago, baka kasi talaga sa trabaho nila kailangan talagang maghintay sa halip na mangarera. Sa halip na magreklamo ako (kahit sa isip lang), inisip ko kung pano ang maging drayber. Umupo ako sa unahan ng jeep katabi nila at hinayaan kong dalhin ng biyahe nila.

Natuklasan ko na ang pagiging drayber pala ay parang pagmamakata. Kung mahal ng makata ang salita, mahal naman ng drayber ang kanyang mga pasahero. Magagawa niyang hintayin ang salita tulad ng paghintay ng drayber sa mga pasahero mula sa mga hintuan. Ang masaya sa paghihintay na ito, hindi alam ng drayber kung sasakay ba ang pasahero o hindi. May pagkabagabag sa paghihintay,  may ibang pasaherong nakatingin at nag-aabang rin kung may sasakay o tuluyang masasayang ang ilang minuto nilang paghihintay. Gayunpaman, matiyagang naghihintay ang drayber, dahil sa posibilidad na sumakay. Posibilidad na siyang tanging pinanghahawakan ng bawat drayber sa bawat pasada. Kung bakit kailangan maghintay ng pasahero ay katulad ng paghihintay ng makata sa salita na maghayag ng sarili. Kung sasakay man sila (pasahero at salita) o hindi, kailangan pa rin silang paglaanan ng espasyo para pumasok sa atin.

Ang bawat pasada ay posibilidad, ang pagpara ng pasahero ay mga posibilidad, ang bawat usapan ay posibilidad. Kahit sabihin nating tayo ang may hawak ng manibela, pasahero ang nagtatakda ng kanilang pagsakay at pagbaba, tulad ng salitang dumarating at umaalis, nagtatago at nagpapakita, at tayong mga drayber ay taga-abang lamang sa kanilang pagsakay. Kadalasan, naghihintay tayo sa ating mga nakasanayang hintuan, pero minsan nasa ibang lugar sila’t naghihintay. Yung right place at the right time kumbaga. Ang pagkatuklas ng isang ideya ay posible din sa iba, dahil sa paghihintay mo na dumating ang pasahero sa isang terminal, nakuha naman ng iba yung sasakay sana sa’yo. Pero gano’on talaga, hindi mo pwedeng kunin lahat ng pasahero kahit hintuan mo pa lahat ng hintayan.

Natuwa ako sa ideya na minsan ang engkwentro ng drayber sa pasahero ay parang engkwentro ng makata sa salita. Ang bawat pasahero ay natatangi. Papara’t sasakay sila sa kung saan nila gusto, andun ka nama’t handang patuluyin sila. Uupo sila’t maghihintay hanggang makarating sa pupuntahan, magbabayad. Papara’t bababa. Sa pagitan ng pagsakay at pagbaba, may posibilidad ng pagkilala. May kwentong mapapakinggan o sulyap na mamarka. Mula sa salamin makikita ang iba’t ibang itsura ng pasahero, kung paano sila tumingin saking mga mata. May matutuklasan mga bagong bagay at matutuwa. May mga bagong kwentong mabubuo sa isip at mabibigyan ng karugtong ang kwentong ipinapakita nila, ngunit hindi pa ito ang katotohanan. Kailangang hayaan silang maging sila. Ako’y tagamasid lamang.

Bilang drayber, dapat marunong makinig, wag masyadong lakasan ang radyo kung gustong marinig ang kanilang sinasabi. Ganito nagmarka ang salita sa akin. Dumarating sila sa mga oras na di ko inaasahan, dumadagsa na parang jumackpot sa pagragasa nila. Kailangan pakinggan ng maigi nang maisulat sa papel, kailangan ng pakiramdam at atensyon, baka magmintis ako ng hinto sa kanilang pagpara.

Minsan may pagkakataon na magkwekwento ang mga pasahero, maghahayag ng mga karanasan o opinyon sa kung anuman. Minsan hindi ko sila makuha o maintindihan, pero sa kalaunan nagamay ko na rin. Sa kanila ko natutuklasan na higit pa sa mga kwento ng aking mga kaibigan ang mundo. Ang bawat engkwentro ay may kwento, at ang bawat kwento ay naglalatag ng posibilidad—ng bagong pagtingin sa mundo.  At dahil sa dami ng posibilidad, maging handa kung may manganganak na buntis, kung tututukan ng ice pick ng isang maamong holdaper, kung pahihintuin ng pulis para bigyan ng regalo imbes na hingan ng kotong, o kung magiging biktima ng wow mali at lumabas sa TV.  Ang mga enkwentrong ito ang bubuo sa iyong kwentong pagsasaluhan sa inuman ng mga kapwa makata.

Reflection paper for Philosophy of Language and Culture


Pagmulat ng mga mata, bumati ang nakalululang kalawakan. Ito’y napakalaking silid na hindi ko makita ang dulo. May liwanag mula sa taas na siyang nagbibigay wangis sa libu-libong pintuan. Kakaiba ang mga pintuang iyon. Nakatayo sila na para bang nakadikit sa mga ‘di nakikitang bahay o gusali. May samu’t sari silang mga kulay, laki, disenyo at materyales. Ang iba’y inukit mula sa nara at imported na kahoy, ang iba nama’y may halong metal at plastik.  Ang iba’y may doorbell o kaya’y may intercom, yung isa nama’y may CCTV camera pa habang ang iba nama’y may butas na sinisilipan mula sa loob. Natawa ako dun sa pangkatok na ukit ng isang lalaking nakabuyangyang ang dalawang naglalakihang bayag. Yung isang pinto labis ang paniniguro; sa pinakalabas, may barandilyang bakal laban sa magnanakaw, tapos sunod yung screen door laban naman sa lamok bago mo makita yung pinakapinto na tadtadn naman ng mga kandado. Yung isa naman pinalamutian ng mga inukit na santo mula sa langit, may istatwa ng Santo Trinidad at may mga anghel na nagsisitrumpeta sa mga ulap. Kung prepresyuhan ang pintong iyon, aabutin ito ng milyon, mahal na kaya ang gold leaf ngayon. Sa may kalayuan may pintuan na tila pinapasukan lamang ng mga bossing sa mga multinational corporation, may salamin sila na maaninag mo ang nasa kabila pero ‘di mo makikita. Kung bakit ko nasabi na sa kanila lamang yung pinto, may pangalan kasi nila ito kasama ang pagkahaba-habang mga titulo. May dalawa o tatlong pinto na parang gas chamber, mabigat ang bakal na ginamit sa kanila paniguradong walang lalabas na hangin mula sa kabilang pinto.
Sa karamihan ng mga pinto at pintuan, ako na naitapon lang naman sa kalawakang ito, ay nagsimulang magtanong kung bakit nga ba ako nandito. Naisip kong baka isa sa mga pintong ito ang daanan-palabas.
Inaaliw ko pa rin ang sarili sa pagbubusisi sa mga disenyo ng libu-libung mga pinto, hanggang sa bigla na lang nila akong kinausap.
“Psst. Gusto mo bang pumasok sa’kin?” sabi ng pintuan na puno ng patay-sinding Christmas light sa palibot. “Bibigyan kita ng daang palabas dito.”
“Wag kang maniwala sa kanya, sinungaling yan,” sabi ng lalaki sa berdeng tarpaulin na nakasabit sa pinto ng isa. “Marami nang napahamak diyan, dito ka sa’kin.”  Pumupungay ang mga mata niya sa ilalim ng kanyang salamin habang sumasayaw ang kanyang kilay.  Umaayon rin ang kanyang bigoteng nakaupo sa maliksi niyang bibig. Kung titilamsik lang ang laway sa labas ng tarpaulin, iisipin niyang binibendisyunan niya na ako. Hindi ko masyadong napakinggan ang kanyang mga sinabi, isang pangungusap lang ang tumatak sa akin mula sa mga sinabi niya, “Bibigyan kita ng buhay na walang hanggan.”
“Maniwala ako sa’yo, peke kang pinto, gaya-gaya,” panunuya ng kerubin mula sa gintong pintuan na puno ng ukit.
“Marami nang pumasok sa pintuang ito, ito ang piliin mo, ako ang magbibigay sa iyo ng buhay na walang hanggan,” sabay-sabay na sambit ng Santo Trinidad.
“Suriin mong maigi ang iyong pipiliin,” sabi ng pintong may intercom at CCTV camera.    
Kumuha ako ng papel, lapis at ruler mula sa aking bag. Nagsimula akong magsukat. Naisip ko kasing mahirap pumasok sa isang pintuan at hindi na makalabas, kaya kailangang swak ito sa sukat ko, kasi kung masyadong malaki ang pinto mabigat ito, at hindi ko makayang itulak papalabas. Kung masyado namang maliit ang pintuan baka hindi ako magkasya dito. Maliban sa sukat, kailangang maayos rin ang itsura nito—detalyado ang disenyo, kapita-pitagan na walang halong pambobola o panloloko. Kaya gumawa ako ng criteria for judging: 50% aesthetic appeal, 20% reliability and honesty, 20% originality and 10% audience impact na ako rin lang naman.
Habang libang na libang ako sa pagsusukat at pagkikilatis ng mga pinto, bumulaga ang isang lalaki. Matagal niya akong pinagmasdan habang nagsusukat ng mga pinto. Bata pa ang lalaki, parang kaedad ko lang siya. Natuwa naman ako’t hindi ako nag-iisa, pero hindi ko muna siya maasikaso, kasi kailangan kong mahanap dito ang pinto. Halos ilang oras ko na rin silang sinusukat at inililista.
Nang hindi na siya nakatiis, nagsalita na siya. “Bakit mo sinusukat ang mga pinto?” tanong niya.
“Gusto ko lang makasigurado,” sagot ko.
“Makasigurado na ano?” tanong niya.
“Na tama ang mapapasukan ko.”
“Ano naman ang batayan mo sa pagsusukat? Ano bang gusto mong pasukan?”
“Gusto kong mapasukan yung pinakamatuwid at pinakamaganda.”
Bigla siyang tumawa ng napakalakas. “Hindi naman kaya kabaong ang hinahanap mo?”
“Hindi, ah!” inis kong sagot, “naniniwala lang kasi ako na isa sa mga pintong ito ang magdadala sa akin sa buhay na walang hanggan. Nang maitapon ako sa kalawakang ito, wala akong ibang ginawa kundi magbusisi ng mga pinto. Hanggang sa isang araw, inalok nila ako ng buhay na iyon. Kaya patuloy na nagsusukat.”
Medyo sumeryoso ang mukha niya. Nagmuni-muni siya ng konti at nagtanong. “Bakit mo hinahanap ang tamang pinto sa pagsusukat ng mga pinto at pintuan? Ayaw mo bang pumasok muna sa mga pintuan para malaman mo kung yun nga ang tamang pinto?”
“Ayoko. Takot akong baka masarahan ng tuluyan sa loob ng isang pinto at dun mamatay.”
Ngumiti lang siya at nagwika, “Tara…”